Di tengah-tengah Nekropolis Saqqara, Mesir, satu penemuan luar biasa yang berlaku pada tahun 1936 terus menjadi teka-teki terbesar dalam dunia arkeologi. Ketika menjalankan kerja-kerja penggalian, ahli arkeologi British, Walter Bryan Emery, menemukan sebuah artifak batu yang sehingga hari ini masih gagal dijelaskan fungsi sebenar oleh para saintis dan pengkaji tamadun purba.
Artifak tersebut ditemui di dalam makam Sabu, seorang pegawai tinggi Mesir Purba yang dipercayai merupakan putera kepada Raja Anedjib (Adjib) daripada Dinasti Pertama Mesir. Makam itu dianggarkan berasal dari sekitar 3150 hingga 2900 Sebelum Masihi, menjadikan usia artifak ini melebihi 5,000 tahun.
Ketika ditemui, artifak tersebut berada dalam keadaan pecah kepada beberapa bahagian berhampiran rangka Sabu sebelum dipulihkan semula oleh pakar konservasi. Selepas proses pemulihan, para penyelidik menyedari bahawa objek ini memiliki reka bentuk yang amat luar biasa dan hampir tidak mempunyai persamaan dengan mana-mana artifak lain yang pernah ditemui dari zaman tersebut.
Dikenali sebagai Cakera Sabu (Sabu Disk), artifak ini diperbuat daripada batu syal (schist), sejenis batu yang rapuh dan sukar dibentuk menjadi objek yang rumit. Ia berdiameter kira-kira 61 sentimeter dengan ketinggian 10.6 sentimeter serta mempunyai lubang bulat di bahagian tengah berdiameter sekitar 8 sentimeter.
Keunikan sebenar Cakera Sabu terletak pada reka bentuknya yang menampilkan tiga bilah melengkung yang memanjang secara simetri dari bahagian luar menuju ke pusat. Bentuknya menyerupai stereng, kipas atau komponen mekanikal moden, sesuatu yang dianggap sangat luar biasa bagi sebuah artifak yang dihasilkan lebih lima milenium lalu.
Sehingga kini, tiada kata sepakat dalam kalangan ahli arkeologi mengenai tujuan sebenar pembuatannya. Ada yang berpendapat ia digunakan sebagai bekas khas atau lampu dalam upacara keagamaan, manakala sebahagian penyelidik lain percaya reka bentuknya menunjukkan ia mempunyai fungsi teknikal yang jauh lebih kompleks daripada sekadar objek ritual.
Perkembangan teknologi moden turut membuka ruang kepada pelbagai teori baharu. Melalui penghasilan replika menggunakan teknologi cetakan 3D, terdapat hipotesis yang mencadangkan bentuk Cakera Sabu berpotensi berfungsi sebagai pendesak (impeller) dalam sebuah pam empar (centrifugal pump) bagi menghasilkan pusaran air. Walaupun teori ini menarik perhatian ramai, ia masih belum dapat dibuktikan secara muktamad.
Lebih mengundang persoalan ialah pandangan sesetengah ahli Egyptologi yang beranggapan Cakera Sabu mungkin merupakan salinan batu kepada objek asal yang diperbuat daripada logam. Sekiranya teori ini benar, ia boleh membawa implikasi besar terhadap pemahaman sejarah perkembangan teknologi Mesir Purba, malah mungkin memerlukan sebahagian teori sedia ada mengenai kejuruteraan tamadun tersebut dinilai semula.
Walau bagaimanapun, sehingga hari ini tiada bukti saintifik yang benar-benar dapat mengesahkan fungsi sebenar Cakera Sabu. Ia terus kekal sebagai salah satu artifak paling misteri dalam sejarah tamadun manusia, mencetuskan perdebatan dalam kalangan ahli arkeologi, jurutera dan pengkaji sejarah di seluruh dunia.
Kini, Cakera Sabu dipamerkan di Muzium Mesir di Kaherah sebagai salah satu khazanah paling unik dan membingungkan yang pernah diwarisi daripada tamadun Mesir Purba—sebuah artifak yang mungkin masih menyimpan rahsia yang belum mampu dirungkai oleh sains moden.
KONGSIKAN:
